ابن أبي أصيبعة ( مترجم : سيد جعفر غضبان )
209
عيون الأنباء في طبقات الأطباء ( فارسى )
پرسيد كسانى از ياران او فعلا وجود دارند يا نه ؟ در جوابش گفتند : بلى هستند . لذا از روميه خارج شد كه به بيت المقدس عزيمت نمايد . از صقليه ( سيسل ) گذشت در اين روزها صقليه را سطانيه ( سلطانيه ؟ ) مىگويند ( از مؤلف ) ، ولى در اين اثنا وفات نمود و قبرش در صقليه ( سيسيل ) مىباشد . گفته شده است كه جالينوس به ذرب ( يا ذرب - اسهال كبدى و معدى ) وفات نمود . حكايت كردهاند چون كسالت او طولانى شد و هر داروئى را كه مفيد مىدانست به كار برد و نتيجه نگرفت ، شاگردانش به او گفتند : حكيم دواى درد خود را نمىشناسد و در خدمت به او كوتاهى نمودند . جالينوس اين معنى را احساس نمود . چون فصل تابستان بود ، دستور داد كوزهاى پر از آب آوردند و مادهء در آن آب ريخت و پس از يك ساعت كوزه را شكست . همه ديدند كه آب كوزه منجمد گرديده است . سپس از آن دارو مقدارى خورد و مقدارى هم تنقيه نمود ، ولى بااينحال نتيجه نگرفت و به آنان ( شاگردان ) گفت : آيا دانستيد كه چرا چنين كردم ؟ جواب دادند نه . جالينوس گفت : براى آنكه گمان به عجز من نبريد ، آن دارو را استعمال نمودم و در من دردى است كه آن را درد مدد مىنامند و دردى است كه داروئى جز مرگ ندارد . اين حكايت به نظر من ساختگى است ( مؤلف ) . كيفيت منجمد ساختن آب ابن بختويه « 1 » در كتاب « المقدمات » يا « كنز الاطباء » خود كيفيت منجمد ساختن آب را در غير فصل بيان كرده و معتقد است ، اگر مقدارى از زاج يمانى اعلى را به قدر يك رطل خوب بسايند و در ديك سفالى تازه بريزند ، سپس شش رطل آب صاف را در آن ظرف ريخته و در آن را گل گرفته و در تنورى گذارند ، تا دو ثلث آن كم شود ، فقط يكسوم آن بدون كم و زياد بماند ، در اين حال آب باقىمانده غليظ ( منجمد ) مىگردد . سپس آن را در يك شيشه ريخته و سر شيشه را محكم ببندند . اگر خواستند يخ بدست آورند ، كوزهاى كه آب صاف در آن باشد آورده ، ده مثقال از آن آب را كه با زاج درست شده بود در
--> ( 1 ) - ابو الحسين عبد اللّه بن عيسى طبيب و خطيب از اهالى شهر واسط عراق بود .